3 bijzondere gedachten van Samuel

Dit jaar overleed Samuel Ijsseling, hoogleraar in de filosofie van de KULeuven. Ooit volgde ik zijn vak ‘Filosofie van de Kunst’. Ik zie mezelf nog zitten als jonge deerne in de oude aula van het Hoger Instituut voor de Wijsbegeerte, naarstig neerpennend wat die toen al oude, ietwat vreemde man  vertelde. Mijn nota’s leken eerder tekeningen, want Ijsseling was een impressionistische kunstenaar van woorden.

3347017
Foto van Filip Van Roe, voor Knack

Ijsseling overleed dit jaar, kort nadat hij zijn laatste boek had voltooid: ‘De tijd, het het schrift, het verschil’. Misschien wel zonder het tboek ijsselingen volle te beseffen, schreef hij een werkstuk dat vandaag ongelofelijk actueel is.

Zowat elke dag van 2015 stond tijd in mijn leven centraal: in mijn werk en mijn privéleven, worstelend met die combinatie van zorg en arbeid, jonglerend tussen een veeleisende baan en de voltijdse zorg voor drie tieners. Altijd bezig met tijd maken, tijd vinden en tijd inhalen, grommend en knorrend over tijd verliezen, uitkijkend naar tijd hebben en tijd krijgen…. I

Ik maakte  toch tijd om zijn laatste boek te lezen.

‘Alles gaat sneller en moet steeds sneller gaan. De tijdswinst is echter paradoxaal. Hoe meer tijd we winnen, hoe minder tijd we lijken te hebben. Hoe sneller het verkeer, hoe meer we aan alles voorbijgaan en hoe sneller de communicatie, hoe minder er echt gecommuniceerd wordt. Snelheid is een groot goed maar ook een bron van veel problemen.’ (p. 13)

In 2016 ga ik echt proberen om trager te leven. Voornemen #1!

‘Woorden kunnen slechts iets betekenen omdat ze van elkaar verschillen. Kleuren en geluiden, geuren en gevoelens in al hun nuances kunnen slechts waargenomen worden op grond van hun gedifferentieerd zijn. Ook dingen, feiten en gebeurtenissen doen zich voor dankzij hun gedifferentieerd zijn. Wanneer alle mensen gelijk zouden zijn, hetzelfde, vervangbaar en herhaalbaar zou niemand voor ons enig belang hebben. Zonder onderscheid tussen gisteren, vandaag en morgen zou er geen tijd zijn en zou er niets gebeuren. Zonder veelheid en verscheidenheid zou alles ons onverschillig laten en niets ons kunnen schelen. Er zou zelfs niets bestaan. Er zou niets zijn. ‘ (p. 130.)

Wat een  verademing is deze gedachte, nu zoveel aandacht gaat naar schijnbaar onoverbrugbare verschillen tussen mensen. En ook: dat tijd het mogelijk maakt dat dingen gebeuren. Niet onmogelijk. Die gedachte wil ik vasthouden.

‘Een andere vergelijking (die vaak gemaakt wordt als het over schrijven gaat) is die van het weven. De letters lijken aaneen geweven, samengevlochten te worden tot een tekst, een weefsel van woorden. De woorden ‘tekst’ en ‘textiel’ zijn dan ook verwant. Er lijkt een geheimzinnig verband te bestaan tussen het weven van kleding en het spreken en schrijven. Zoals de mens zijn naaktheid gedeeltelijk bedekt en daarmee zijn seksualiteit een symbolische betekenis geeft, zo worden in het spreken en schrijven betekenissen gesticht door te onthullen en te verhullen’ (p.56,57).

Beste professor Ijsseling, dankuwel voor de liefde voor de reflectie die u mij daar, in die afgeleefde aula, prevelend, over en weer lopend, helemaal opgaand in uw eigen gedachten, woorden met zorg wikkend en wegend, meegaf.

Op mijn bucket list staat: filosofie gaan studeren.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s